Page 124 - Munaidi jinau jane saqtau ushin jabdiktar

етілген жағдайларда, ол мотор ресурсына ерекше әсер етпей, машинаны
пайдалану құнының айтарлықтай төмендеуін береді.
Турбиналы қозғалтқыштарға арналған дизель майы. Жоғарыда
сипатталған дизельді қозғалтқыштардың ерекшелігі турбогенератор
қозғалтқыштарының мысалында айқын көрінеді. Олар нақты жүктемелерді
және майға түсетін отынның толық емес жану өнімдерінің көлемін арттырады.
Нақты талаптар да пайда болады:

- «болат – мыс қорытпалары» үйкеліс жұптарындағы жұмыс қабілеттілігі.
Ішкі жану қозғалтқышының өзінде бұл типтегі түсті қорытпалар жоқ болса да,
көптеген турбокомпрессорлардың сырғанау мойынтіректері дәл қоладан
жасалған. Турбиналардың жұмыс жылдамдығы минутына жүздеген мыңға
жететінін ескере отырып, турбогенератор қозғалтқышындағы май
мойынтіректерді қорғаудың тиімділігін қамтамасыз етуі керек;
- минималды кокстеу. Турбогенератор қозғалтқышты ауыр жүктемемен
жұмыс істегеннен кейін ұзақ уақыт бойы жоғары температураны сақтайды, ал
мотор тоқтағаннан кейін май ағымы бірден тоқтайды. Бұл жағдайда
шөгінділердің шамадан тыс түзілуі турбинаны тез бұзады. Осыған байланысты
турбинаны бос тұрған кезде салқындатуға мүмкіндік беретін әртүрлі Турбо-
таймерлер пайда болды. Су салқындатылған турбогенераторлардың таралуына
қарамастан, майдың минималды коксталуы әлі де маңызды.

5.5 Гидрожүйеге арналған жұмысшы сұйықтар

Гидравликалық жетекте жұмыс сұйықтығы энергия тасымалдаушысы
болып табылады, соның арқасында Сорғы мен гидравликалық қозғалтқыш
арасында байланыс орнатылады. Сонымен қатар, жұмыс сұйықтығы
гидравликалық жетек элементтерінің қозғалмалы бөліктерін майлауды
қамтамасыз етеді. Гидравликалық жетектегі жұмыс сұйықтықтары ретінде
минералды майлар, су негізіндегі эмульсиялар, қоспалар және синтетикалық
сұйықтықтар қолданылады. Жұмыс сұйықтығының түрі мен маркасын таңдау
машинаның гидравликалық жетектерінің мақсатына, сенімділік дәрежесіне
және пайдалану жағдайларына байланысты анықталады.
Минералды майлар физикалық қасиеттерін жақсартатын қоспаларды
енгізе отырып, жоғары сапалы мұнай сорттарын өңдеу нәтижесінде алынады.
Қоспалар 0,05...10% мөлшерінде қосылады. Қоспалар көп функциялы болуы
мүмкін, яғни.бірден бірнеше физикалық қасиеттерге әсер етеді.
Антиоксидантты, тұтқыр, тозуға қарсы, сұйықтықтың қату температурасын
төмендететін, көбікке қарсы және т. б. қоспалар бар.
Су негізіндегі эмульсиялар-бұл 100:1, 50:1 және т. б. қатынастардағы су
мен минералды май қоспалары. Эмульсиялардағы минералды майлар жұмыс
сұйықтығының коррозиялық әсерін азайтуға және майлау қабілетін арттыруға
қызмет етеді. Эмульсиялар өрт қауіпті жағдайларда жұмыс істейтін
машиналардың гидрожүйелерінде және көп мөлшерде жұмыс сұйықтығын

124