Page 140 - Munaidi jinau jane saqtau ushin jabdiktar

Мұнай, мұнай өнімдері мен газдың өздігінен жануы, егер желілік бөлік
немесе резервуар зақымдалса, ауаның өте қарқынды ластануын тудырады.
Қазіргі уақытта бұл жиі бола бермейді. [5][6]

6.3 Атмосфераның ластануының алдын алу шарттары

Мұнай өңдеу және мұнай-химия өнеркәсібі кәсіпорындары қоршаған
ортаның жай-күйіне және, ең алдымен, атмосфералық ауаға айтарлықтай теріс
әсер етеді, бұл олардың қызметі мен мұнай өңдеу өнімдерін (мотор, қазандық
отындары және басқа да өнімдер) жағуға байланысты.
Ауа бассейнінің ластануы бойынша мұнай өңдеу және мұнай-химия
өнеркәсіптің басқа салалары арасында төртінші орын алады. Отынның жану
өнімдерінің құрамына азот, күкірт және көміртек оксидтері, техникалық
көміртек, көмірсутектер, күкіртті сутек сияқты ластаушы заттар кіреді.
Кестеде. 6.2 мысал ретінде түрлі қуаттылықтағы үш МӨЗ-де атмосфераға
зиянды заттардың бөлінуі туралы деректер келтірілген.
Көмірсутек жүйелерін өңдеу процесінде атмосфераға жылына 1500 мың
тоннадан астам зиянды заттар шығарылады. Оның ішінде ( % ): көмірсутектер
— 78,8; күкірт оксидтері — 15,5; азот оксидтері — 1,8; көміртек оксидтері —
17,46; қатты заттар — 9,3. Қатты заттардың, күкірт диоксидінің, көміртек
оксидінің, азот оксидтерінің шығарындылары өнеркәсіптік кәсіпорындардан

шығарылатын жиынтық шығарындылардың 98% - ын құрайды.
Атмосфераның жай-күйін талдау көрсеткендей, көптеген өнеркәсіптік
қалаларда бұл заттардың шығарындылары ластанудың жоғарылауын
тудырады.
Отандық кәсіпорындар үшін қайтарымсыз шығындардың шамасы
өңделген мұнай көлемінің орта есеппен 1% - ын құрайды. Мұнайды терең
өңдейтін зауыттарда әртүрлі көздер бойынша мұнай мен мұнай өнімдерінің
қайтарымсыз ысыраптары (%- бен)құрайды:
- булану есебінен көмірсутектердің шығыны (күкіртті қосылыстарды
қоса алғанда) — 63, оның ішінде: мұнай және мұнай өнімдерін сақтауға
арналған резервуарлар мен сыйымдылықтардан (шатырлы шатыры бар ашық
типті) — 40; мұнай аулағыштар мен әртүрлі тоғандардағы сарқынды
сұйықтықтың бетінен, кәріздік құдықтардан және ашық градирнялардан
булануды қоса алғанда, сарқынды суларды биологиялық тазарту
құрылыстарынан-19; цистерналарға құю кезінде және тауар операциялары
кезінде (ашық типті эстакадаларда) — 1,3; буланудың, тығыз еместіктен ағып
кетудің, шырақ желісіне қосылмаған аппараттардағы клапандар мен
ауақыштар арқылы өткізудің басқа да көздері — 2,7;
- алаулардағы шығындар — алау газын түсіру үшін Газгольдер болмаған
кезде) - 17;

140